Chróścina


HISTORIA WSI





Nazwa miejscowości ma charakter topograficzny i pochodzi od wyrazu „chróścina” (pisownia obowiązująca do 1936 roku), który oznaczał „gąszcz, zarośla”, najstarsze zapisy nazwy: „Croszyna” (1928), „Crostina” (1580), „Krasch” (1596), „Kraschen” (1687/1688).
Wieś Chróścina ma bogaty rodowód historyczny. Najstarsze udokumentowane ślady osadnictwa w okolicach wsi pochodzą ze średniowiecza. Archeolodzy odkryli osadę z VI – VII wieku oraz grodzisko otoczone wałem i fosą z VIII – IX wieku. Odnaleziono także fragmenty zdobionej ceramiki z XII – XIII wieku.
Pierwsza wzmianka o Chróścinie pochodzi z 1289 roku w dokumencie wymieniony był Tomasz z „Croszyny”, proboszcz miejscowego kościoła. Następna informacja pochodzi z 1310 roku z dokumentu w którym wymienione są wszystkie miejscowości wchodzące w obręb okręgu administracji książęcej z siedzibą w Górze. Kolejna z 1359 roku jest tam mowa o szpitalu, który miał się znajdować właśnie w Chróścinie.
Chróścina powstała w XIII wieku jako wieś przypuszczalnie książęca o charakterystycznym układzie zabudowań – plac pośrodku z równoleżnikowo rozchodzącymi się drogami. Mniej więcej o tym samym czasie wzniesiono kościół, który od początku był pomyślany jako parafialny. Być może w Chróścinie istniał jeszcze jeden kościół, albowiem w latach 80 XVII wieku zapisano, że poza wsią zachowały się ślady świątyni p.w. św. Jerzego.
W XIV wieku wieś została przekazana rodowi von Dohna, wywodzącemu się z Dohna nad Łabą. Jeden z potomków tego rodu Henryk von Dohna – pan na Chróścinie i Witoszycach, w latach 1496 – 1508 był starostą górowskim. Jemu można przypisać rozpoczęcie budowy obecnej świątyni p.w. św. Michała Archanioła. Albo Henryk VI von Dohna, albo jego syn Christoforus przystąpił do budowy siedziby rodowej w Chróścinie. Prawdopodobnie znajdowała się ona na zachodnim skraju wsi. Na terenie wsi po północnej stronie drogi do Czerniny powstał pałac jako – renesansowy dwór, dwa spichlerze, stodoła, dwie obory, stajnia i czworaki. W 1508 roku Henryk von Dohna z bratem dokonał podziału majątku, a jego straszy syn Christoforus zapoczątkował chróścińskie odgałęzienie rodu von Dohna. Syn Christoforusa – Kaspar von Dohna adaptował kościół chróściński dla potrzeb wyznania ewangelickiego. W 1522 lub 1530 roku świątynię zaczęli używać protestanci, a w 1654 roku kościół przywrócono katolikom. Chróścina z kolei przypadła wnukowi Kaspra – Henrykowi, a następnie jego córce Mariannie Jadwidze. Ta w 1643 roku odstąpiła Chróścinę jedynemu synowi z pierwszego małżeństwa - Henrykowi Joachimowi von Schllenburg, potem miejscowość przejęła jej wnuczka Urszula Marianna. W latach 1728 – 1738 dobra chróścińskie przejęły klaryski głogowskie, które posiadały je do 1810 roku (kasacja dóbr kościelnych edyktem Fryderyka Wilhelma III). Jako dobra państwowe wielokrotnie zmieniały dzierżawców: 1845 – Kinzel; 1875 – Jaerschky; 1888/90 – Hoferichter; 1895 – von Bernuth; 1937 – Siegfried Hofmann.
Obecnie z wsią związane są pewne legendy np. o stawie rusałkowym, z którego rusałki miały często się pojawiać w miejscowej karczmie i bałamucić młodych mężczyzn, którzy zaślepieni urodą owych rusałek tracili życie w stawie. Jeszcze inne legendy mówią o białej zjawie w oknie wieży kościelnej, o Napoleonie, jakoby odpoczywającym pod jednym z okolicznych drzew …
Bogaty koloryt wsi zachowany w przekazach źródłowych i w ustnych opowieściach sprawia, że Chróścina może zainteresować niejednego turystę.


Chróścina